Koncert 17 kwietnia 2011 r.

17/04/2011

JOHANN ADOLF HASSE
I pelegrini al sepolcro di Nostro Signore

Koncert pasyjny z cyklu ,,Dla miłosników i dla znawców” dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Omówienie programu

Johann Adolf Hasse to niemiecki kompozytor żyjący i działający w epoce baroku. Dokładna data jego urodzin nie jest znana – wiadomo jednak, że chrzest odbył się 25 marca 1699 roku w miasteczku Bergedorf, które obecnie jest dzielnicą Hamburga. W 1722 roku wyjechał do Neapolu i uczył się tam u Nicoli Porpory, a następnie u Alessandra Scarlattiego. Cztery lata później przeniósł się do Wenecji, gdzie działał jako kapelmistrz Conservatorio degli Incurabili. Tam poślubił włoską śpiewaczkę, Faustynę Bordoni. Od 1734 roku przebywał w Dreźnie i przez kolejne 30 lat był dyrygentem na dworach Augusta II Mocnego i Augusta III – elektorów saksońskich. Byli oni także w tamtych czasach kolejnymi władcami Polski – prawdopodobnie dlatego Hasse interesował się muzyką polską i niejednokrotnie próbował nawiązać do jej stylu. Świadczą o tym pojawiające się w jego dziełach ustępy opatrzone słowami alla polacca lub arie nel gusto polacco. Ponadto, w latach 1758–1762 drezdeński zespół niejednokrotnie pojawiał się w Warszawie, gdzie wykonał 12 oper kompozytora. Pod koniec życia Hasse zamieszkał z żoną w Wenecji i pozostał tam aż do swojej śmierci w 1783 roku.
Twórczość Hassa obejmuje ponad 50 oper wystawianych między innymi w Neapolu, Bolonii, Dreźnie, Wiedniu i Mediolanie, a także intermezza, oratoria, kantaty oraz liczne utwory instrumentalne. Podczas oblężenia Drezna w 1760 roku większość jego rękopisów zgromadzonych do wydania pod patronatem elektora spłonęła. Zachowały się jednak nieliczne dzieła, takie jak na przykład opera Alcide al Bivio.
Oratorium I pellegrini al Sepolcro di Nostro Signore (Pielgrzymi do Grobu Pańskiego) miało swoje prawykonanie 23 marca 1742 roku na dworze w Dreźnie. Libretto do tego dzieła napisał Stefano Benedetto Pallavicino, autor tekstów także do kilku innych oratoriów Hassa oraz do dzieł innych cenionych w tamtych czasach kompozytorów, takich jak Antonio Lotti czy też Agostino Steffani.
Głównymi postaciami oratorium są czterej mężczyźni: Agapito, Eugenio, Albino i Teotimo, którzy wybierają się do Jerozolimy, by odwiedzić grób Jezusa. Gdy docierają do Świętego Miasta, spotykają Europejczyka o imieniu Guida, który staje się ich przewodnikiem – także duchowym. Jest on kimś w rodzaju pośrednika między Bogiem a ludzkością, którą reprezentują pielgrzymi.
Pierwsza część utworu stanowi odzwierciedlenie uczuć, które towarzyszą wędrowcom w momencie przybycia do Jerozolimy. Po otwierającej oratorium Sinfonii następuje szereg naprzemiennie zestawionych recytatywów i arii, co stanowi nawiązanie do budowy barokowych kantat w stylu włoskim. Część kończy się hymnem (lauda) Le porte a noi disserra, w którym pielgrzymi wychwalają Święte Miasto będące symbolem Królestwa Niebieskiego.
Akcja drugiej części dzieła, która wydaje się posiadać ładunek emocjonalny większy niż pierwsza, rozgrywa się już przy Grobie Pańskim. Tutaj wędrowcy wspominają oraz rozważają mękę i śmierć Chrystusa. Nadal odbywa się to w formie następujących po sobie recytatywów i arii. Pod koniec następuje natomiast bezpośredni zwrot poety do otaczających go słuchaczy. Namawia on, by wierni, tak samo jak pielgrzymi, zwrócili swe oczy ku Bogu i żarliwie się modlili.
Całość oratorium podsumowuje chór Pellegrino è l’uomo in terra, charakteryzujący się tym, że poszczególne fragmenty tekstu są kolejno imitowane przez wszystkie postaci występujące w utworze. Szczególne miejsce zajmuje w nim refleksyjne trio Eugenia, Agapita i Albina, które wplecione w środek chóru prowadzi do zakończenia utworu.
Melodie stworzone przez Hassa do I pellegrini al Sepolcro di Nostro Signore są przepełnione pięknem i liryzmem, a zarazem wirtuozowskie i pełne elegancji. Wynika to zapewne z faktu, iż kompozytor był również śpiewakiem i bardzo dbał o zachowanie płynności linii melodycznej. Hasse potrafi ł też świetnie połączyć muzykę i literaturę ze światem przyrody, co słychać także w jego operach. Przykładem może być tutaj opis morza i sztormu pojawiający się w jednej z arii Teotima. Ponadto każda instrumentalna partia oraz końcowy chór tego wyjątkowego dzieła pokazują, że artysta doskonale opanował zasady harmonii i kontrapunktu.
Oratorium Johanna Adolfa Hassa cieszyło się za życia kompozytora znacznym powodzeniem. Od czasu premiery do końca XVIII wieku zostało wystawione ponad dwadzieścia razy – głównie w Dreźnie, ale również w Wiedniu, Wenecji, Bolonii, Hamburgu, Innsbrucku i Lipsku.

Monika Kuchta
studentka I roku teorii muzyki


ostatnia modyfikacja: 24/05/2013

Windows Lizenz Windows 10 Lizenz Office 2019 Lizenz Kaufen Office 365 kaufen Windows 10 Home kaufen Office 2016 kaufen lisans satın al office 2019 satın al follower kaufen instagram follower kaufen porno